عضویت دائم ایران درWTO هنوز در ابهام است
ارائه گزارش رژیم تجاری، قدم اول
بنابراین گزارش، ماده 12 توافقنامه سازمان تجارت جهانی تاکید میکند که الحاق یک کشور به سازمان تجارت جهانی باید بر اساس ضوابط و شرایطی باشد که مورد موافقت اعضا و شورای عمومی سازمان تجارت جهانی قرار گیرد. عضویت دایم یک کشور در سازمان تجارت جهانی در یک فرآیند مذاکرهای پذیرفته میشود که تا حدودی با فرآیند مذاکرات پیوستن به دیگر سازمانها مثل صندوق بینالمللی پول که به صورت خودکار انجام میشود، متفاوت است.
همچنین، از آنجایی که تصمیمات در کار گروههای الحاقی کشورهای عضو ناظر با اجماع تمامی اعضای کار گروه اتخاذ میشود، بنابراین تمامی اعضای کار گروه الحاقی یک کشور باید مطمئن باشند که خواستههای آنها از کشور موردنظر تامین میشود و مسایل برجسته در مذاکرات دوجانبه با آن کشور حل شده است. هر کشور یا قلمرو گمرکی که خودمختار باشد و سیاستهای تجاری مستقلی را رهبری کند، میتواند واجد شرایط عضویت دایم در سازمان تجارت جهانی باشد.
قبل از آغاز فرآیند عضویت دایم یک کشور در سازمان تجارت جهانی ابتدا این کشور باید تقاضا نامه رسمی و کتبی برای عضویت را ارایه کند و این تقاضانامه در شورای عمومی سازمان بحث و بررسی شود و با اجماع همه اعضا بررسی تقاضا مورد موافقت قرار گیرد و به عبارتی این کشور عضو ناظر سازمان تجارت جهانی شود.
کارگروه الحاقی ایران هنوز رئیس ندارد
کار گروه الحاقی ایران مانند دیگر کار گروهها یک رئیس خواهد داشت که این شخص پس از مشورت ایران با دیگر اعضا از بین یکی از اعضای سازمان تجارت جهانی غیر از ایران انتخاب خواهد شد که هنوز این انتخاب به وقوع نپیوسته است.
اولین مرحله الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی از هفت خوان الحاق، ارایه یادداشت رژیم تجاری این کشور به کار گروه الحاقی موردنظر است و دولت ایران باید تمامی جنبههای نظام تجاری و قانونی خود را به کار گروه الحاقی خود ارایه کند و این یادداشت پایه و اساس تصمیم گیریهای بعدی کار گروه خواهد بود.
در مرحله دوم، کار گروه الحاقی ایران در اولین نشست خود به بررسی این نظام تجاری میپردازد و کشورهای عضو کار گروه سوالات خود را در خصوص این یادداشت از تیم مذاکرهکننده ایرانی میپرسند و تیم ایرانی باید پاسخ مناسب را به آنها بدهد و آنها را متقاعد کند.
پس از بررسی تمامی جنبههای نظام تجاری و قانونی ایران در کارگروه الحاقی، مرحله سوم که یکی از حساسترین مرحلهها است آغاز میشود.
کار گروه الحاقی ایران در مرحله سوم به بخش اصلی الحاق یعنی مذاکرات چندجانبه با اعضا میپردازد و در این مذاکرات شرایط و ضوابط الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی مشخص خواهد شد. این شرایط و ضوابط شامل تعهداتی است که ایران باید در خصوص رعایت قوانین سازمان تجارت جهانی به مجرد عضویت در این سازمان بدهد.
مرحله چهارم الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی که همزمان با مرحله سوم اجرا میشود، انجام مذاکرات دوجانبه ایران با تک تک اعضای کار گروه در خصوص توافقات تجاری دو جانبه است و در این مرحله است که ایران باید با تک تک اعضاء کار گروه در خصوص امتیازها و تعهدات مبادلات تجاری کالا و خدمات و دسترسی دو کشور به بازار یکدیگر به توافق برسد.
نتایج مذاکرات ایران در مراحل سوم و چهارم شامل سه سند جداگانه است که باید در مرحله پنجم به تصویب نهایی اعضای کار گروه برسد.
سند اول عبارت از گزارش خلاصه اقدامات، شرع مذاکرات و شرایط الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی است که در کار گروه تهیه شده است.
سند دوم پروتکل الحاقی است که شامل شرایط و ضوابط مورد قبول ایران و دیگر اعضای کار گروه جهت عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی است که در مذاکرات چندجانبه کار گروه تدوین شده است.
سند سوم نیز عبارت از توافقات دو جانبه بین ایران و تک تک اعضای کار گروه در خصوص امتیازها و تعهدات مبادلات تجاری کالا و خدمات و دسترسی دو کشور به بازار یکدیگر میباشد. سه سند مذکور در قالب یک مجموعه اسناد الحاقی در مرحله پنجم باید در نشست پایانی کار گروه به تصویب نهایی اعضای کارگروه برسد.
مرحله ششم عضویت دایم ایران در سازمان تجارت جهانی ارایه گزارش نهایی کار گروه به شورای عمومی سازمان تجارت جهانی و تصویب این گزارش در شورای عمومی یا نشست وزیران است. تمامی اسناد مربوط به الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی در تمامی مراحل مورد بررسی در کار گروه محرمانه است و تنها پس از تصویب شورای عمومی سازمان تجارت جهانی این اسناد قابل انتشار می باشد.
همچنین، پس از تصویب نهایی اسناد الحاقی ایران به سازمان تجارت جهانی در شورای عمومی یا کنفرانس وزیران این سازمان، سه ماه به ایران مهلت داده میشود تا مصوبه شورای عمومی سازمان تجارت جهانی را در مجلس شورای اسلامی به تصویب برساند و این خوان هفتم عضویت دایم ایران در این سازمان است. 30 روز پس از آنکه دولت ایران تایید مصوبه مذکور در مجلس شورای اسلامی را به اطلاع دبیرخانه این سازمان رساند، به عضویت کامل و دایم در سازمان تجارت جهانی در میآید.
گزارش رژیم تجاری منتظر ابلاغ معاون اول رئیس جمهور
معاون وزیر بازرگانی در امور بین الملل پنج ماه پیش اعلام کرده بود، گزارش رژیم تجاری منتظر ابلاغ معاون اول رئیس جمهوری است که در صورت ابلاغ، همزمان ترجمه انگلیسی آن نیز انجام می شود.
مصطفی سرمدی تصریح کرده بود: تنظیم گزارش رژیم تجاری امری پیچیده و فرآیندی دشوار دارد که بر این اساس، 1.5 سال قبل (اواسط سال 86) گزارش رژیم تجاری ایران تنظیم و نظرات دستگاههای مرتبط با آن اخذ شده است، در نهایت این گزارش در کمیسیون اقتصادی دولت به تصویب رسیده است ولی هنوز مجوز هیئت دولت را ندارد.
معاون امور بین الملل وزارت بازرگانی افزود: این گزارش برای معاون اول رئیس جمهوری ارسال شده است که از سوی وی دستور داده شده که عده ای از حقوقدانان مجددا آنرا بررسی کنند، این بررسی انجام گرفت و نقطه نظرات این حقوقدانان به وزارت بازرگانی برای بررسی ارجاع داده شد که در نهایت این وزارتخانه موارد توصیه شده در گزارش رژیم تجاری گنجاند.
وی تصریح کرده بود: این گزارش به صورت مجدد به معاون اول رئیس جمهوری ارائه شده است که هروقت وی تصمیم گیری کند این گزارش همزمان ترجمه شده و به سازمان جهانی تجارت ارسال می شود.
به گفته سرمدی، صحنه بین المللی بسیار پیچیده است و بازیگران بسیاری در آن نقش آفرینی می کنند بنابراین به دلیل داشتن منافع مشترک همه اعضای سازمان جهانی تجارت که هم اکنون تبدیل به یکی از سازمانهای مهم سیاستگذار تجارت در دنیا شده است، اجماع بر سر منافع امری دشوار است بنابراین کشورها باید به صورت آگاهانه و شناخت کامل وارد این صحنه شوند.
وی اظهار داشت: هر کشوری که قصد الحاق در سازمان جهانی تجارت را داشته باشد باید شناخت دقیقی از موضوع این الحاق داشته باشد در غیر این صورت باری به هر جهت حرکت کردن و وارد سازمانهای بین المللی شدن قطعا تبعات بسیاری خواهد داشت.
دلایل تاخیر بررسی رژیم تجاری الحاق ایران
رئیس مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی پیشتر در باره دلایل تاخیر بررسی رژیم تجاری ایران گفته بود: برای الحاق به سازمان تجارت جهانی هماهنگی همه دستگاه ها لازم است.
محمود دودانگه در خصوص مشکلات ایجاد شده برای رژیم تجاری ایران برای الحاق به سازمان تجارت جهانی و علت توقف آن در هیئت دولت اظهار داشته بود: ایرادات وارد شده به رژیم تجاری علمی و پژوهشی نیست و ایرادات مربوط به ایجاد زبان مشترک، فهم مشترک و رویکرد مدیریتی مشترک برای حضور سازمان تجارت جهانی می باشد و به لحاظ کارشناسی و فنی ایرادی ندارد.
وی افزود: برای اینکه فرآیند الحاق دنبال شود نیاز به هماهنگی لازم بین دستگاههای مختلف است چرا که صرف عضویت در سازمان تجارت جهانی هدف نیست و مهم این است که بصورت هوشمندانه و بابرنامهریزی قبلی و به صورت جامع و مانع بتوانیم در سازمان تجارت جهانی حضور پیدا کنیم تا بتوانیم منافع همه بخشها رعایت کنیم و باید صرف ورود به سازمان تجارت جهانی مطرح نباشد که هیچ منافعی نداشته باشیم.
وی افزود: در خصوص رژیم تجاری ایران یکی از موضوعات مهمی که مطرح است این است که ما نظام مدیریتی الحاق به سازمان تجارت جهانی را دارا باشیم چراکه فرآیند الحاق به WTO پروژهای است که زمان آن مشخص نیست.
دودانگه گفته بود: پیوستن به سازمان تجارت جهانی از مواردی است که باید همه دستگاهها در آن مشارکت داشته باشند و نمیتوان گفت که فقط وزارت بازرگانی باید درگیر این موضوع باشد.
بنابراین گزارش، ماده 12 توافقنامه سازمان تجارت جهانی تاکید میکند که الحاق یک کشور به سازمان تجارت جهانی باید بر اساس ضوابط و شرایطی باشد که مورد موافقت اعضا و شورای عمومی سازمان تجارت جهانی قرار گیرد. عضویت دایم یک کشور در سازمان تجارت جهانی در یک فرآیند مذاکرهای پذیرفته میشود که تا حدودی با فرآیند مذاکرات پیوستن به دیگر سازمانها مثل صندوق بینالمللی پول که به صورت خودکار انجام میشود، متفاوت است.
همچنین، از آنجایی که تصمیمات در کار گروههای الحاقی کشورهای عضو ناظر با اجماع تمامی اعضای کار گروه اتخاذ میشود، بنابراین تمامی اعضای کار گروه الحاقی یک کشور باید مطمئن باشند که خواستههای آنها از کشور موردنظر تامین میشود و مسایل برجسته در مذاکرات دوجانبه با آن کشور حل شده است. هر کشور یا قلمرو گمرکی که خودمختار باشد و سیاستهای تجاری مستقلی را رهبری کند، میتواند واجد شرایط عضویت دایم در سازمان تجارت جهانی باشد.
قبل از آغاز فرآیند عضویت دایم یک کشور در سازمان تجارت جهانی ابتدا این کشور باید تقاضا نامه رسمی و کتبی برای عضویت را ارایه کند و این تقاضانامه در شورای عمومی سازمان بحث و بررسی شود و با اجماع همه اعضا بررسی تقاضا مورد موافقت قرار گیرد و به عبارتی این کشور عضو ناظر سازمان تجارت جهانی شود.
کارگروه الحاقی ایران هنوز رئیس ندارد
کار گروه الحاقی ایران مانند دیگر کار گروهها یک رئیس خواهد داشت که این شخص پس از مشورت ایران با دیگر اعضا از بین یکی از اعضای سازمان تجارت جهانی غیر از ایران انتخاب خواهد شد که هنوز این انتخاب به وقوع نپیوسته است.
اولین مرحله الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی از هفت خوان الحاق، ارایه یادداشت رژیم تجاری این کشور به کار گروه الحاقی موردنظر است و دولت ایران باید تمامی جنبههای نظام تجاری و قانونی خود را به کار گروه الحاقی خود ارایه کند و این یادداشت پایه و اساس تصمیم گیریهای بعدی کار گروه خواهد بود.
در مرحله دوم، کار گروه الحاقی ایران در اولین نشست خود به بررسی این نظام تجاری میپردازد و کشورهای عضو کار گروه سوالات خود را در خصوص این یادداشت از تیم مذاکرهکننده ایرانی میپرسند و تیم ایرانی باید پاسخ مناسب را به آنها بدهد و آنها را متقاعد کند.
پس از بررسی تمامی جنبههای نظام تجاری و قانونی ایران در کارگروه الحاقی، مرحله سوم که یکی از حساسترین مرحلهها است آغاز میشود.
کار گروه الحاقی ایران در مرحله سوم به بخش اصلی الحاق یعنی مذاکرات چندجانبه با اعضا میپردازد و در این مذاکرات شرایط و ضوابط الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی مشخص خواهد شد. این شرایط و ضوابط شامل تعهداتی است که ایران باید در خصوص رعایت قوانین سازمان تجارت جهانی به مجرد عضویت در این سازمان بدهد.
مرحله چهارم الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی که همزمان با مرحله سوم اجرا میشود، انجام مذاکرات دوجانبه ایران با تک تک اعضای کار گروه در خصوص توافقات تجاری دو جانبه است و در این مرحله است که ایران باید با تک تک اعضاء کار گروه در خصوص امتیازها و تعهدات مبادلات تجاری کالا و خدمات و دسترسی دو کشور به بازار یکدیگر به توافق برسد.
نتایج مذاکرات ایران در مراحل سوم و چهارم شامل سه سند جداگانه است که باید در مرحله پنجم به تصویب نهایی اعضای کار گروه برسد.
سند اول عبارت از گزارش خلاصه اقدامات، شرع مذاکرات و شرایط الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی است که در کار گروه تهیه شده است.
سند دوم پروتکل الحاقی است که شامل شرایط و ضوابط مورد قبول ایران و دیگر اعضای کار گروه جهت عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی است که در مذاکرات چندجانبه کار گروه تدوین شده است.
سند سوم نیز عبارت از توافقات دو جانبه بین ایران و تک تک اعضای کار گروه در خصوص امتیازها و تعهدات مبادلات تجاری کالا و خدمات و دسترسی دو کشور به بازار یکدیگر میباشد. سه سند مذکور در قالب یک مجموعه اسناد الحاقی در مرحله پنجم باید در نشست پایانی کار گروه به تصویب نهایی اعضای کارگروه برسد.
مرحله ششم عضویت دایم ایران در سازمان تجارت جهانی ارایه گزارش نهایی کار گروه به شورای عمومی سازمان تجارت جهانی و تصویب این گزارش در شورای عمومی یا نشست وزیران است. تمامی اسناد مربوط به الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی در تمامی مراحل مورد بررسی در کار گروه محرمانه است و تنها پس از تصویب شورای عمومی سازمان تجارت جهانی این اسناد قابل انتشار می باشد.
همچنین، پس از تصویب نهایی اسناد الحاقی ایران به سازمان تجارت جهانی در شورای عمومی یا کنفرانس وزیران این سازمان، سه ماه به ایران مهلت داده میشود تا مصوبه شورای عمومی سازمان تجارت جهانی را در مجلس شورای اسلامی به تصویب برساند و این خوان هفتم عضویت دایم ایران در این سازمان است. 30 روز پس از آنکه دولت ایران تایید مصوبه مذکور در مجلس شورای اسلامی را به اطلاع دبیرخانه این سازمان رساند، به عضویت کامل و دایم در سازمان تجارت جهانی در میآید.
گزارش رژیم تجاری منتظر ابلاغ معاون اول رئیس جمهور
معاون وزیر بازرگانی در امور بین الملل پنج ماه پیش اعلام کرده بود، گزارش رژیم تجاری منتظر ابلاغ معاون اول رئیس جمهوری است که در صورت ابلاغ، همزمان ترجمه انگلیسی آن نیز انجام می شود.
مصطفی سرمدی تصریح کرده بود: تنظیم گزارش رژیم تجاری امری پیچیده و فرآیندی دشوار دارد که بر این اساس، 1.5 سال قبل (اواسط سال 86) گزارش رژیم تجاری ایران تنظیم و نظرات دستگاههای مرتبط با آن اخذ شده است، در نهایت این گزارش در کمیسیون اقتصادی دولت به تصویب رسیده است ولی هنوز مجوز هیئت دولت را ندارد.
معاون امور بین الملل وزارت بازرگانی افزود: این گزارش برای معاون اول رئیس جمهوری ارسال شده است که از سوی وی دستور داده شده که عده ای از حقوقدانان مجددا آنرا بررسی کنند، این بررسی انجام گرفت و نقطه نظرات این حقوقدانان به وزارت بازرگانی برای بررسی ارجاع داده شد که در نهایت این وزارتخانه موارد توصیه شده در گزارش رژیم تجاری گنجاند.
وی تصریح کرده بود: این گزارش به صورت مجدد به معاون اول رئیس جمهوری ارائه شده است که هروقت وی تصمیم گیری کند این گزارش همزمان ترجمه شده و به سازمان جهانی تجارت ارسال می شود.
به گفته سرمدی، صحنه بین المللی بسیار پیچیده است و بازیگران بسیاری در آن نقش آفرینی می کنند بنابراین به دلیل داشتن منافع مشترک همه اعضای سازمان جهانی تجارت که هم اکنون تبدیل به یکی از سازمانهای مهم سیاستگذار تجارت در دنیا شده است، اجماع بر سر منافع امری دشوار است بنابراین کشورها باید به صورت آگاهانه و شناخت کامل وارد این صحنه شوند.
وی اظهار داشت: هر کشوری که قصد الحاق در سازمان جهانی تجارت را داشته باشد باید شناخت دقیقی از موضوع این الحاق داشته باشد در غیر این صورت باری به هر جهت حرکت کردن و وارد سازمانهای بین المللی شدن قطعا تبعات بسیاری خواهد داشت.
دلایل تاخیر بررسی رژیم تجاری الحاق ایران
رئیس مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی پیشتر در باره دلایل تاخیر بررسی رژیم تجاری ایران گفته بود: برای الحاق به سازمان تجارت جهانی هماهنگی همه دستگاه ها لازم است.
محمود دودانگه در خصوص مشکلات ایجاد شده برای رژیم تجاری ایران برای الحاق به سازمان تجارت جهانی و علت توقف آن در هیئت دولت اظهار داشته بود: ایرادات وارد شده به رژیم تجاری علمی و پژوهشی نیست و ایرادات مربوط به ایجاد زبان مشترک، فهم مشترک و رویکرد مدیریتی مشترک برای حضور سازمان تجارت جهانی می باشد و به لحاظ کارشناسی و فنی ایرادی ندارد.
وی افزود: برای اینکه فرآیند الحاق دنبال شود نیاز به هماهنگی لازم بین دستگاههای مختلف است چرا که صرف عضویت در سازمان تجارت جهانی هدف نیست و مهم این است که بصورت هوشمندانه و بابرنامهریزی قبلی و به صورت جامع و مانع بتوانیم در سازمان تجارت جهانی حضور پیدا کنیم تا بتوانیم منافع همه بخشها رعایت کنیم و باید صرف ورود به سازمان تجارت جهانی مطرح نباشد که هیچ منافعی نداشته باشیم.
وی افزود: در خصوص رژیم تجاری ایران یکی از موضوعات مهمی که مطرح است این است که ما نظام مدیریتی الحاق به سازمان تجارت جهانی را دارا باشیم چراکه فرآیند الحاق به WTO پروژهای است که زمان آن مشخص نیست.
دودانگه گفته بود: پیوستن به سازمان تجارت جهانی از مواردی است که باید همه دستگاهها در آن مشارکت داشته باشند و نمیتوان گفت که فقط وزارت بازرگانی باید درگیر این موضوع باشد.
+ نوشته شده در پنجشنبه یکم مرداد ۱۳۸۸ ساعت ۱۱:۳۹ ق.ظ توسط انفورماتیک
|