اتاق بازرگانی صنایع معادن کشاورزی اردبیل

تحويل در منزل و ... است، در حالي كه در كشورهاي در حال توسعه (مانند ايران ) خدمات

بازاريابي اندكي در مورد محصول انجام م ي گيرد. از عوامل مهم بالا بودن حاشيه بازار در ايران،

وجود ضايعات بالا و واسطه هاي بازار (دلالان و سلف خران) است. اين عوامل به علت مناسب

نبودن ساز و كارهاي بازار (همچون نبود بورس كالا و سيستم اطلاع رساني، كمبود نقدينگي و

قدرت و بنيه پايين مالي كشاورزان و …) با كنترل كردن بازار و ايجاد نوعي انحصار

مي آورند.

عمليات تبديلي پايين ي روي اين محصول انجام مي پذيرد. كشاورزان محصولات خود را اغلب

(حتي برخي از آنها به علت تأمين قسمتي از هزينه ها ي زندگي خود در طول دوره زراعي،

محصول خود را با قيمت پايين پي ش فروش مي كنند). همچنين چون موقع برداشت ، عرضه اين

بررسي كانال ...

محصول بالاست ، سهم كش اورزان از قيمت مصرف كننده (قيمت خرده فروشي ) كاهش پيدا

مي كند و اين سهم به زنجيره ديگر كانال بازاريابي، يعني عمده فروشان، انتقال مي يابد.

به چنين كانالي هيچ محدوديتي وجود ندارد (برخلاف محصولي مثل گندم كه كانال بازار يابي

آن در انحصار دولت است). بنابراين ، نظام بازاريابي سيب زميني در ايران بيشتر تابع نيروهاي

بازار يعني عرضه و تقاضاست.

مداخلات دولت در اين بخش خيلي محدود است. از سال 1367 به دنبال كاهش يارانه

محصولات ديگر، محصول سيب زميني نقش ويژ ه اي در سبد مصرفي افراد خانوار پيدا كرد .

در امر خريد اين محصول توفيق چنداني به دست نياورد.

توليدكنندگان گرفته تا نظام بازاريابي و غيره.

مؤثر بر حاشيه بازاريابي محصول سيب زميني است. به اين منظور در تحقيق حاضر از داده هاي

80 استفاده شده است . اين اطلاعات از دستگاههاي دولتي نظير - سري زماني سالهاي 1361

وزارت جهاد كشاورزي (ادارة كل آمار و اطلاعات )، وزارت بازرگاني (سازمان بازرسي و

نظارت بر قيمت و توزيع كالا و خدمات )، مركز آمار ايران، بانك مركزي جمه وري اسلامي

ايران، سازمان خوار بار جهاني و دانشگاههاي مختلف جمع آوري شده است.

اق تصاد كشاورزي و توسعه - شماره ۵۷ (ويژة بازارهاي كشاورزي)

بازاريابي (به ويژه محصولات كشاورزي ) متأسفانه در داخل كشور مطالعات سيستماتيك اندكي

انجام گرفته كه به برخي از آنها در ادامه اشاره شده است.

كاظم نژاد و صدرالاشرافي ( 1379 ) به تحليل اقتصادي حاشيه بازار محصول برنج با

استفاده از مدلهاي اقتصادسنجي پرداخت ند. نتايج براورد مدلهاي مارك -آپ و هزينه بازاريابي

هزينه هاي حمل و نقل (به عنوان شاخص هزينه هاي بازاريابي) شده است؛ مانند سياست تغيير در

نرخ سوخت و فراورده هاي نفتي.

حسن پ ور ( 1379 ) از طريق تحقيق پيمايشي به بررسي عمليات بازاريابي و تعيين مسير،

127 درصد / 42 و 3 / 13 درصد و ضريب هزينه و كارايي بازاريابي به ترتيب 2 / 29/1 و 7 ،42/7

،57/ است. سهم توليدكنندگان، عمده فروشان و خرده فروشان از قيمت نهايي انگور به ترتيب 8

25 درصد محاسبه شد. / 16/6 و 6

سيدان ( 1379 ) به بررسي بازاريابي و صادرات محصول سير در استان همدان از مرحله

محصولات از كشاورزان، به سودهاي ناشي از ايجاد بازار انحصار دست مي يابند.

به تخمين تابع حاشيه بازاريابي فراورده هاي ليمو در چهار (Richards, ريچاردز ( 1996

مؤثر بر حاشيه بازاريابي هستند.

بررسي كانال ...

به بررسي انتخاب كانال توزيع فراورده هاي گوشت در (Zaboj, زابوج ( 2000

جمهوري چك پرداخت . در اين مطالعه از طريق بررسي هزينه ها ي توزيع براي هر كانال ،

بهترين كانال توزيع انتخاب شد.

كانال بازاريابي سيب زميني در ايران دربرگيرنده مجموعه اي از عوامل (عمده فروشان،

خرده فروشان، دلالان، واسطه ها، تبدي لكنندگان) است كه با ساز و كارهايي در ارتباط با

يكديگرند. اين كانال، با توجه به توضيحات بالا، جزو كانالهاي سنتي است؛ چون هر يك از

براي كل كانال توزيع زيان آور باشد.

در ادامه، اعضاي كانال بازاريابي سيب زميني در ايران شرح داده مي شوند.

عمده فروشان ١

فروش بيش از حد متعارف اين محصول به كساني است كه براي فروش مجدد (خرده فروش ان)

خريداري مي كنند. تحقيقات ميداني نشان مي ده د كه مهمترين وظيفه عمده فروش ان اين

محصول به شرح زير است:

جابه جايي، حمل و نقل، انبارداري، سرشكن كرد ن خريد انبوه (خريد انبوه كالا و

سپس خرد كردن آن به قسمتهاي كوچك)، مخاطره پذيري و تأمين مالي.

اق تصاد كشاورزي و توسعه - شماره ۵۷ (ويژة بازارهاي كشاورزي)

ساير عمده فروشان مي فروشند . گفتني است كه عمده فروشان خود نيز راساً به صادرات اقدام

مي كنند. گاهي مواقع عمده فروشان قسمتي از محصول را به صورت حق العمل كاري

ميدان داران (عمده فروشان) قرار مي دهند و به ازاي هر كيلوگرم از محصول، مبلغي به عنوان

حق العمل فروش به عمده فروشان مي پردازند.

خرده فروشان 1

به مصرف كنندگان نهايي براي مصرف شخصي . با توجه به نامناسب بودن بسته بندي سيب زميني

زيادي بر خرده فروشان تحميل كرده است. بيشتر بسته بندي اين محصول در نقاط مختلف كشور

به صورت گوني و كارتن مي باشد كه اين وضعيت نسبت كشورهاي ديگر بسيار نامناسب است.

اقدام مي كنند. خدماتي كه خرده فروشان اين محصول انجام مي دهند عبارت�%