در بررسی های بعمل آمده معلوم  می گردد که کشورهایی که اقدام به حذف صفر نموده اند  در زمانی اقدام به این کار کرده اند که بانکداری الکترونیکی در این حد گسترده نبود. و ترس از حمل و نقل اسکناس و سختی شمارش آنها فراگیر بود.

لیکن امروزه با گسترش بانکداری الکترونیکی این عوامل و دلایل رفع شده است.استفاده گسترده از کارتهای اعتباری و پرداختهای الکترونیکی ضرورت حمل پول و نگرانی های ناشی از آن را کاهش داده است.

جالب است بدانیم که هم اکنون فقط 30 درصد معاملات خرد و کلان در آمریکا با وجه نقد انجام می گیرد. گسترش فناوری اطلاعات و بخصوص تکنولوژی موبایل ، نسل سوم پرداخت ها را رقم زده است هم اکنون در برخی کشورهای دنیا بسیاری از پرداختها با موبایل صورت می گیرد و در آینده نزدیک ما از حمل کارتهای رنگارنگ بانکهای مختلف بی نیاز خواهیم شد. لذا با عنایت به این موارد ضـــــرورت اصـلاح پولی به دلیل خطرات ناشی از حمل فیزیکی آن از بین می رود.

 

 

 

 

 

از سوی دیگر انجام این تغییر مستلزم هزینه های فراوان مادی و معنوی است و جا دارد که مسوولان بانک مرکزی در این برهه که زمان بررسی و تصمیم گیری است ترازنامه انجام این پروژه و مقدار بودجه مورد نیاز آن را اعلام نمایند تا در این موضوع که مستقیما با مسایل اقصادی در ارتباط است اولین قوانین اقتصادی که سود و زیان است مورد مطالعه قرار گیرد.

زیرا تغییر و حذف صفرها به خودی خودی عمل خنثایی است و در واقع تغییر میزان سنجش است. فاصله اردبیل تا تهران 580 کیلو.متر است ما این مسافت را چه به کیلومتر عنوان کنیم و چه 580 هزار متر بگوییم و چه  93 فرسخ فاصله بین اردبیل و تهران کم و زیاد نمی شود.

از معایب دیگر این سیاست احتمال گرد کردن قیمتها به سمت بالا و افزایش تورم است  یعنی پس از اصلاح واحد پولی و برآورد قیمت به واحد جدید احتمال دارد واحدهای صنفی و تولیدی ارقام زیر واحد را که در نظام قبلی معنا دار بود به دلیل راحتی به سمت بالا رند کنند که تورمی هرچند ناچیز را رقم خواهد زد.

اغتشاش در ارائه آمارها و تصمیم گیری براساس ارقام جدید و مقایسه آن با سالهای قبل نیز می تواند از دیگر عوارض تغییر واحد پولی باشد. امری که متاسفانه در سالهای اخیر با تغییر فرمولهای محاسبات بعضی از متغیرهای اقتصادی در آمارها و نمودارها بروز کرده است و تحلیل گران اقتصادی را از مطالعه و تحقیق در آمار ها محروم کرده است. نمونه بارز این موضوع را  در محاسبه و تعریف اشتغال و یا نرخ تورم شاهدیم.

بانک مرکزی در سایت اصلاح پولی تورم مستمر، حجم بالای بدهی های خارجی، تضعیف ارزش پول ملی، تغییر ناگهانی نظام سیاسی، عدم کارایی وجه نقدی در نظام پرداخت ها و تحت تاثیر قراردادن افکار عمومی توسط سیاستمداران را از دلایل کشورها برای تغییر واحد پولی عنوان می کند.

شاید حس قدرت شهروندان برای پول ملی اصلی ترین دلیل تغییرات پول باشد.

از سوی دیگر سهولت انجام محاسبات و همچنین سهولت ارائه گزارش های مالی از دیگر مزایای این طرح می تواند باشد همگان شاهدیم که در ارائه آمارهای اقتصادی گاه واژه کم می آوریم و هنوز درک روشنی از اعداد بعد از میلیارد نداریم لغاتی چون تریلیون، تریلیارد کوادریلیون و غیره الفاظ عجیب و غریبی است.

اگر دولت همچنان بر اصلاح پول اصرار ورزد و از مشکلات اساسی اقتصاد کشور صرفنظر کرده به این گونه مسایل بپردازد برای کاهش معایب و افزایش محاسن  و همچنین کارکرد صحیح این تصمیم استفاده از تجربه سایر کشورها ضروری است

بررسی ها نشان می دهد در حدود 30 کشور در جهان این سیاست را اعمال کرده اند که کوله بار عظیم تجربه را برای ما به ارمغان دارد. کشورهایی همچون غنا روسیه ترکیه زیمباوه و .. که نزدیکترین آنها از نظر زمانی  و مکانی و

 

 

 

 

 

 

 

شرایط اجتماعی به ما کشور جمهوری ترکیه است. خوشبختانه ملاحظه می شود که بانک مرکزی در نظر دارد با برگزاری سمینارها و کارگاه های آموزشی از نظرات کارشناسان کشورهای مختلف بهره بگیرد.

ملاحظات

بی شک این سیاست باید در قالب بسته ای که همه جوانب را در برداشته باشد عملی گردد و بعنوان فازی از یک  عملیات اقتصادی باشد. و الا انجام آن به تنهایی نمی تواند نتایج مثبت آن را عیان نماید. و همچون نوزاد ناقص الخلقه ای می ماند که بخشی از اندام بدنش بیش از حد و بیشتر از بقیه اعضا رشد کرده است.

اصلاح پول ملی تنها یکی از سیاستهای اصلاح اقتصادی است و باید با توالی منطقی همه آن سیاستها به دنبال هم اعمال شوند.

اصلی ترین  و ابتدایی ترین پیش نیاز اصلاح پول تثبیت نرخها و کاهش تورم است. و الا حذف صفرهایی که در سالهای بعد دوباره در مقابل اعداد سبز خواهند شد نقض غرض است. اتفاقی که در تجربه اول روسیه در سال 1993 با حذف 3 صفر افتاد و تورم بالا آثار آن را به کلی از بین برد. و تصمیمی که ترکیه در سال 2005 گرفت و پس از کاهش تورم به زیر 10 درصد 6 صفر از پول را حذف کرد.

در اینجا مجددا از مسوولان انتظار می رود ضرورت موضوع را دقیقا بررسی نمایند زیرا این اصلاحات اغلب در کشورهایی انجام شده است که تورم های بالای 50 درصد را تجربه کرده اند.

تاریخ پول ایران( بخشی از این نوشتار اظهارات خانم صدیقه فروغیان است)

در دوره هاي مختلف تاريخي، واحدهاي پولي مختلفي در ايران مطرح بوده كه از جمله آنها "دريك " است كه در نظرسنجي هاي اخير به نام آن به عنوان واحد پول ملي اشاره شده است.

 در دوره هخامنشيان، " استاتر " طلا و نقره مطرح بوده كه در همان دوره، در ايران مركزي، " دريك " و "سيكل " يا " شكل " طرح و استفاده مي شد.با ورود اسكندر و جانشينان وي به ايران، واژه هاي يوناني "دراخما " و "دناروس " كه در زبان عربي بعدها معرب شدند و "درهم " و "دينار " نام گرفتند، مطرح شدند.

اعراب از آنجا كه سكه‌اي به نام خودشان نداشتند، براي نقره از "ورق " و براي طلا ي رومي از "عين " استفاده مي كردند. البته اين مسأله به دوره ساساني و كلاً قبل از دوره مروان مربوط است.وقتي عبدالملك بن مروان، خليفه اموي در سال 74 هجري قمري روي كار آمد، اولين سكه اسلامي را ضرب كرد كه سكه هاي نوع طلاي آن "درهم " و نوع نقره آن "دينار "   نام  گرفت  .بر روي اين سكه ها "لا اله الا الله " و "قل هو الله احد " و در حاشيه آنها تاريخ و محل

 

 

 

 

 

ضرب سكه و قسمتي از سوره احزاب يا سوره روم ضرب ميشد.در تمامي دوره هاي اسلامي از واحد "فلس " يا "فلوس " براي سكه هاي مسي و برنجي استفاده مي شد.

همچنين در دوره ساساني به سكه مسي، "پشيز " كه در واقع همان پول ناچيز و سياه بود، گفته مي شد.
 در دوره صفويه، از آنجا كه پادشاهان صفوي علاقمند بودند تا از نام خود به عنوان واحد پولي استفاده كنند، ما در اين دوره با واحدهايي همچون "بيستي "، "محمدي "، "عباسي "، "شاهي "، " لاري " و " اشرفي " روبرو هستيم.

در همين دوره "ريال " هم مطرح شد. ريال همان "رئال " است كه از زبان اسپانيايي گرفته شده و توسط پرتغاليها و اسپانيايي ها به منطقه خليج فارس وارد شده است. در دوره زنديه و افشاريه، واحدهاي درهم، دينار و فلوس مطرح بود گرچه اولين بار ريال و تومان در دوره صفويه مطرح شدند ولي ريال به عنوان واحد پول ملي در دوره پهلوي مصوبه ومجوزگرفت و مطرح و رايج شد.در دوره قاجاريه نيز از ريال و تومان استفاده مي شد.
در زمان مغول نوعی اسکناس به نام چاو نیز در کشور منتشر گردید که اولین اسکناس دنیا بود.

بر اساس مطالب بالا و با عنایت به مباجث مربوط به نام پول جدید به نظر میرسد در این خصوص نیز استفاده از تجربه سایر  کشورها و همچنین بررسی های تاریخی و باستان شناسی و واژه شناسی ضروری است در بسیاری از کشورهایی که تغییراتی در واحد پول انجام داده اند با اضافه کردن پسوندی یا پیشوندی نام پول قبلی را حفظ کرده اند و پس از جا افتادن پول جدید همان نام قبلی را استفاده کرده اند کاری که در ترکیه انجام شد اضافه کردن واژه"ِینی" به معنای نو به لیره بود ینی لیره که بعدها لفظ ینی حذف و همان لیره ترک مورد استفاده قرارگرفت. لذا پیشنهاد این نوشته استفاده از همان ریال است که سالها به عنوان واحد پول غریب مطرح بوده و هیچ معنای دیگری جز واحد پول برای ما ایرانی ها ندارد و برای واحدهای خردتر نیز دینار پیشنهاد میگردد.

نام پیشنهادی باید نام خاص پول باشد وبا گفتن آن معنی پول در اذهان تداعی نماید و در واقع اسم با مسمایی باشد

 نام های دیگری همچون پارس و پارسه و پارسی که اشاره به نام محل یا قوم است نسبتی با مفاهیم اقتصادی ندارد و در جامعه ایران که موزاییک اقوام است تاکید بر این گونه نام ها به  مصلحت ملی نیست .

 

حسین وثوقی ایرانی

نماینده اتاق اردبیل در هیأت نمایندگان

اتاق ایران